Glasproductie

Zolang als er al lichtreclames gemaakt worden heeft glas een uitermate belangrijke rol vervuld, en dit zal naar verwachting ook altijd zo blijven. Maar wat weten we eigenlijk van glas.

Het verhaal gaat dat de uitvinding van glas een toevallige ontdekking is. Rond 2500 voor Christus waren aan de monding van de rivier de Belus een aantal Fenicishe kooplieden die Soda verhandelden aangemeerd. Toen ze geen geschikte stenen konden vinden om tijdens de bereiding van het eten hun pannen op te plaatsen gebruikten zij blokken Soda. Tot hun verbazing zagen ze dat door de verhitting het zand en het Soda versmolten waren tot een glasachtige massa.

Of het verhaal klopt of niet, feit is dat het glas tot op de dag van vandaag nog steeds bestaat uit soda, zand en kalk. De hedendaagse glasproductie is natuurlijk aanzienlijk geautomatiseerd en de verhitting vind plaats doormiddel van gasovens, echter het principe is gelijk gebleven. De ingrediënten van glas zijn in poedervorm gemengd in exacte hoeveelheden. Een dergelijk mengsel noemt men een batch. Iedere glasproducent heeft zo zijn eigen recepten, deze komen vaak tot stand na eindeloos experimenteren.

Een batch wordt gemengd met glasresten. De hoeveelheid glasresten die wordt toegevoegd ligt tussen de 30 en 75%. Zonder deze toevoeging zou het mengsel samenklonteren tot grote klonten die nooit volledig zullen smelten, waardoor inferieur glas ontstaat.

De smeltkroezen die gebruikt worden voor hoeveelheden glas tot ongeveer 2 ton, worden gemaakt van een speciale, hoge temperatuur klei. Het smeltproces en de chemische reacties die plaatsvinden tussen de ingrediënten vereisen nauwkeurige temperatuur en atmosferische omstandigheden.

Om de ingrediënten tot glas te laten worden dient het geheel tot ca. 950° Celsius verhit te worden echter heeft het dan nog veel luchtbellen. Om deze oneffenheden kwijt te raken dient men het geheel verder te verhitten naar ca. 1650° Celsius. Bij deze temperatuur is het glas nagenoeg vloeibaar. Om het glas vervolgens weer een vorm te kunnen geven dient het te worden afgekoeld naar ca. 1150° Celsius.

Zoals u zult begrijpen zijn de samenstelling van de batch en de condities waaronder het gehele proces plaatsvindt sterk bepalend voor het eindresultaat en de parameters van het product.
Twee parameters zijn voor een glasbewerker van groot belang: de uitzettingscoëfficiënt en de uitgloeitemperatuur.

Grofweg kun je het glas indelen in drie categorieën: zacht, hard en silica.
Silica glas: ( quartz glas) word voornamelijk gebruikt voor laboratorium glas, quartz halogeen lampen en fiberglas.
Hard glas: (borosilicaat glas) word voornamelijk toegepast in apparaten voor huishoudelijke doeleinden zoals magnetrons of koffie- en theekannen.
Zacht glas: er zijn erg veel soorten zacht glas en een aantal daarvan worden er toegepast door neonglasblazers.
Helder zacht glas dat word toegepast in de sign-industrie is: loodglas (voornamelijk VS), sodalimeglas (voornamelijk Europa), en loodvrij glas.

Verschillende type helder glas, van links naar rechts loodglas, sodalimeglas, loodvrij glas en pyrex 

Het loodglas is erg populair, omdat de toevoeging van lood ervoor zorgt dat het smeltpunt wordt verlaagd en het smelt traject wordt verlengd. Hierdoor wordt de werktijd van de glasblazer verlengd tussen het uit de vlam halen en het moment dat het glas weer een vaste vorm aanneemt.
Een erg groot nadeel van loodglas is, dat lood oxide giftig is. Om gezondheidsredenen is gezocht naar een glassoort met dezelfde karakteristieken maar dan zonder lood oxide toevoeging.
Laat in de jaren tachtig heeft de firma EMGO (joint venture tussen Philips en Osram) een goede vervanger op de markt gebracht.

Bronvermelding: Glaswerk Aldtsjerk, Marcus Thielen, Belgoproces